Anayasa değişikliği teklifi

[tsubasaa]

ANAYASA MAHKEMESİ'NİN, ''367 KARARI'' VE ARDINDAN YAŞANAN TARTIŞMALARDAN SONRA, 1982 ANAYASASI'NDA, 2007 YILINDA DEĞİŞİKLİĞE GİDİLDİ
         
         Anayasa
 Mahkemesi'nin, ''367 kararı'' ve ardından yaşanan tartışmalardan sonra, 1982
 Anayasası'nda, 2007 yılında değişikliğe gidildi.
         Sözkonusu değişikliklerle milletvekili seçimlerinin 4 yılda bir
 yapılması, Meclis'in 184 milletvekili ile toplanması ve cumhurbaşkanının 5 artı 5
 sistemiyle ve halk oyuyla seçilmesi kararlaştırıldı.
         AA muhabirinin yaptığı derlemelere göre, Anayasa'da bugüne kadar yapılan
 diğer değişiklikler ise şöyle:
         
         -7. DEĞİŞİKLİK-
         
         Dönemin Cumhurbaşkanı Ahmet Necdet Sezer'in, milletvekillerinin özlük ve
 emeklilik haklarına ilişkin maddeyi referanduma götürme kararının ardından, 86.
 maddedeki düzenlemeyle ilgili olarak, 21 Kasım 2001 tarihinde yeniden Anayasa
 değişikliğine gidildi.
         Sözkonusu maddede değişiklik yapan yasa 1 Aralık 2001'de Resmi Gazete'de
 yayımlanarak yürürlüğe girdi. Böylece Cumhurbaşkanı Sezer'in önceki değişiklik
 metnini referanduma götürme kararının konusu ortadan kalkmış oldu.
         
         -8. DEĞİŞİKLİK-
         
         Anayasa'da 26 Aralık 2002 tarihinde yapılan 8. değişiklikle 76. ve 78.
 maddeler yeniden düzenlendi.
         ''Milletvekilliği Seçilme Yeterliliği'' başlıklı maddede yapılan
 değişiklik ile milletvekili seçilemeyecek şartlar arasında yer alan ''ideolojik
 veya anarşik eylemlere'' ifadesi ''terör eylemlerine'' şeklinde değiştirildi.
         TBMM üyeliklerinde boşalma olması halinde, TBMM kararı ile ara seçime
 gidilebileceği  ancak bir ilin veya seçim çevresinin TBMM'de üyesinin kalmaması
 halinde, boşalmayı takip eden 90 günden sonraki ilk Pazar günü ara seçim
 yapılması öngörüldü.
         
         -9. DEĞİŞİKLİK-
         
         AB'ye uyum çalışmaları çerçevesinde  7 Mayıs 2004 tarihinde Anayasa'nın
 10, 15, 17, 30, 38, 87, 90, 131. ve 160. maddelerinde değişiklik yapıldı, 143.
 madde yürürlükten kaldırıldı.
         Kadınlar ve erkeklerin eşit haklara sahip olduğu, 10. maddede yapılan
 değişiklik ile Anayasa'ya konuldu. Devletin, bu eşitliğin yaşama geçmesini
 sağlamakla yükümlü olduğu da kaydedildi.
         Basın araçları anayasal koruma altına alındı. Basın araçlarının da
 basımevi ve eklentileri gibi, suç aleti olduğu gerekçesiyle zapt ve müsadere
 edilemeyeceği veya işletilmekten alıkonulamayacağı hükmü getirildi.
         
         -ÖLÜM CEZASI KALDIRILDI-
         
         Anayasa'nın, 38. maddesinde yapılan değişiklik ile ölüm cezası
 kaldırıldı. Ölüm cezası ve genel müsadere cezası verilemeyeceği hüküm altına
 alındı, ancak Silahlı Kuvvetlerin iç düzeni bakımından bu hükme kanunla
 istisnalar getirilebileceği şartı getirildi.
         Anayasa'da, ölüm cezası ile ilgili yer alan diğer hükümler de metinden
 çıkarıldı.
         Temel hak ve özgürlüklere ilişkin milletlerarası antlaşmalar ile kanun
 hükümlerinin çelişmesi halinde ortaya çıkacak uyuşmazlıkta, hangisine öncelik
 verileceği konusundaki tereddütlerin giderilmesi amacıyla 90. maddeye fıkra
 eklenerek, uyuşmazlıklarda, milletlerarası antlaşma hükümlerinin esas alınması
 hükmü öngörüldü.
         Genelkurmay Başkanlığının YÖK'e temsilci vermesi uygulamasına son
 verildi.
         Devlet harcamalarının denetlenmesinde şeffaflığın sağlanması amacıyla
 160. maddenin, ''Silahlı Kuvvetler elinde bulunan devlet mallarının TBMM adına
 denetlenmesi usulleri, Milli Savunma hizmetlerinin gerektirdiği gizlilik
 esaslarına uygun olarak kanunla düzenlenir'' fıkrası madde metninden
 çıkartıldı.
         Anayasa'nın 143. maddesi yürürlükten kaldırılarak, 1999'da yapılan
 değişiklik ile subay üyelerinin yerine sivil yargıçlar atanan DGM'ler
 kaldırıldı.
         
         -10. DEĞİŞİKLİK-
         
         Anayasa'da 21 Haziran 2005 tarihinde yapılan değişiklikle 133. maddedeki,
 Radyo ve Televizyon Üst Kuruluna (RTÜK) üye seçimine ilişkin düzenleme kabul
 edildi.
         
         -11. DEĞİŞİKLİK-
         
         Anayasa'da 29 Ekim 2005 tarihinde 11. değişiklik yapıldı. Bu
 değişiklikte, 130, 160, 161, 162. ve 163. maddelerde yeni düzenlemeye gidildi.
         Yeni bütçe kapsamına uyum sağlandı ve Sayıştay'ın denetim kapsamı
 genişletildi  bütçenin hazırlanması, uygulanması ve kontrolüne ilişkin süreç
 güçlendirildi.
         162. maddede yapılan yeni düzenlemeyle, ''genel ve katma bütçe
 tasarıları'' ibaresi ''merkezi yönetim bütçe tasarısı'' şeklinde değiştirilerek,
 uluslararası standartlar ve AB müktesebatına uygun olarak tanımlanan yeni bütçe
 kapsamına uyum sağlandı.
         
         -12. DEĞİŞİKLİK-
         
         Anayasa'nın 76. maddesinde 13 Ekim 2006 tarihinde yapılan değişiklikle 30
 olan milletvekili seçilme yaşı 25'e indirildi.
         
         -13. DEĞİŞİKLİK-
         
         Anayasa'daki düzenlemeler kapsamında 10 Mayıs 2007 tarihinde, Geçici 17.
 madde metne eklendi. Buna göre, 22 Temmuz 2007'de yapılacak seçimde  bağımsız
 adayların isimlerinin birleşik oy pusulasında yer almasına ilişkin düzenleme
 yapıldı.
         
         -14. DEĞİŞİKLİK-
         
         Anayasa'da 31 Mayıs 2007 tarihinde yapılan 14. değişiklikle  77, 79, 96,
 101. ve 102. maddelerde düzenlemeye gidildi  geçici 18. ve geçici 19. maddeler
 eklendi.
         TBMM seçimlerinin, 5 yılda bir yerine 4 yılda bir yapılması
 kararlaştırıldı. Yüksek Seçim Kurulunun (YSK) görev ve yetkileri kapsamına,
 Cumhurbaşkanı seçimine ilişkin usul ve esaslar da dahil edildi.
         TBMM'nin, yapacağı seçimler dahil bütün işlerinde, üye tamsayısının 3'te
 1'i ile toplanması (184) kararlaştırıldı. Ayrıca, Meclis'in, Anayasa'da başkaca
 bir hüküm yoksa toplantıya katılanların salt çoğunluğu ile karar vermesi, ancak
 karar yeter sayısının hiçbir şekilde üye tamsayısının 4'te 1'inin bir fazlasından
 az olamayacağı hükmü getirildi.
         Cumhurbaşkanının 5 artı 5 sistemiyle ve halk oyuyla seçilmesi
 kararlaştırıldı  Cumhurbaşkanı seçiminin nasıl yapılacağı da belirtildi.
         Anayasa'nın, ''Seçim kanunlarında yapılacak değişikliklerin, yürürlüğe
 girdikleri tarihten itibaren 1 yıl içinde uygulanamayacağına'' ilişkin
 maddesinin, Cumhurbaşkanı seçiminde dikkate alınmayacağı hükmü getirildi.
 Cumhurbaşkanı seçimine ilişkin getirilen yeni düzenlemelerin 11. Cumhurbaşkanı
 seçiminde uygulanmasını öngören düzenleme de kabul edildi.
         Bu düzenlemeler halkoylamasında tümüyle oylandı.
         
         -15. DEĞİŞİKLİK-
         
         Anayasa'daki 15. değişiklik 16 Ekim 2007 tarihinde yapıldı.
         ''Seçim kanunlarında yapılacak değişikliklerin 11. Cumhurbaşkanı
 seçiminde uygulanmasına imkan tanıyan'' Geçici 18. madde ile ''Cumhurbaşkanı
 seçimine ilişkin getirilen yeni düzenlemelerin 11. Cumhurbaşkanı seçiminde de
 uygulanmasını'' öngören Geçici 19. madde Anayasa metninden çıkarıldı.
         
         -16. DEĞİŞİKLİK-
         
         Anayasa'nın 10. maddesinde 9 Şubat 2008 tarihinde yapılan değişiklikle,
 ''devlet organları ve idare makamlarının, bütün işlemlerinde olduğu gibi her
 türlü kamu hizmetlerinden yararlanılmasında kanun önünde eşitlik ilkesine uygun
 olarak hareket etmek zorunda olduğu'' hükmü getirildi.
         42. maddede yapılan değişiklikle ise yükseköğretimde başörtüsünün serbest
 bırakılmasına ilişkin hüküm kabul edilerek, kanunda açıkça yazılı olmayan
 herhangi bir sebeple, kimsenin yükseköğrenim hakkını kullanmaktan mahrum
 edilemeyeceği belirtildi. Ancak, bu değişikliklerin yürürlüğü, Anayasa Mahkemesi
 tarafından durduruldu.
         
         -ANAYASA DEĞİŞİKLİĞİ TEKLİFİ-
         
         TBMM Başkanlığına sunulan Anayasa değişikliği teklifi kabul edilirse bu
 düzenleme 1982 Anayasası'nda yapılan 17. değişiklik olacak.
         
         -ANAYASALARA İLİŞKİN REFERANDUM-
         
         Türkiye'de anayasal düzenlemelere ilişkin ilk referandum, 27 Mayıs 1960
 askeri müdahalesinin ardından hazırlanan 1961 Anayasası için yapıldı. 9 Temmuz
 1961'deki halkoylaması ile Anayasa yüzde 38,3 ''Hayır'' oyuna karşılık yüzde 61,7
 ''Evet'' oyuyla kabul edildi.
         Türkiye, ikinci kez ''1982 Anayasası''nın halkoyuna sunulması üzerine
 sandık başına gitti. İkinci referandum, 1980 askeri müdahalesinin ardından
 hazırlanan 1982 Anayasası için 7 Kasım 1982'de yapıldı. Halkoylamasına, 18 milyon
 885 bin 488 seçmen katıldı. 17 milyon 215 bin 559 seçmen ''Kabul'' (yüzde 91,37),
 1 milyon 626 bin 431 seçmen de ''Red'' (yüzde 8,63) oyu kullandı. 1982 Anayasası,
 sonuçların açıklanmasıyla 9 Kasım 1982'de yürürlüğe girdi.
         
         -DEĞİŞİKLİKLER VE REFERANDUM-
         
         3. halkoylaması, 1982 Anayasası'nın Geçici 4. Maddesi ile getirilen
 siyasi yasakların kalkıp kalkmaması konusunda 6 Eylül 1987'de yapıldı. YSK,
 halkoylaması sonuçlarını 12 Eylül 1987'de açıkladı. Halkoylamasına 24 milyon 436
 bin 821 seçmen katıldı. Geçerli 23 milyon 347 bin 856 oydan, 11 milyon 711 bin
 461'i ''Evet'', 11 milyon 636 bin 395'i ''Hayır'' çıktı. Böylece, Geçici 4. Madde
 yürürlükten kalktı.
         Türkiye'nin 4. kez önüne getirilen halkoylaması sandığının konusu ise
 Anayasa'nın 127. maddesindeki yerel seçimlerin 1 yıl erkene alınıp alınmaması
 oldu. Bu halkoylaması, 25 Eylül 1988'de yapıldı. Seçmenlerin yüzde 65'i
 değişiklik için ''Hayır'', yüzde 35'i ''Evet'' oyu kullandı. Böylece yerel
 seçimlerin erkene alınması için Anayasa'nın 127. maddesindeki değişiklik kabul
 edilmedi ve 13 Kasım 1988 olarak öngörülen erken yerel seçim yapılmadı.
         Anayasal metinlere ilişkin 5. halkoylaması ise 21 Ekim 2007'de yapıldı.
 Cumhurbaşkanının halk tarafından ve 5 artı 5 sistemiyle seçilmesini öngören
 düzenlemenin de arasında yer aldığı Anayasa değişiklikleri, 22 Temmuz Pazar günü
 yapılan milletvekili genel seçimi ile halkoyuna sunuldu.
         
         -REFERANDUM SÜRECİ DURDU-
         
         Bu arada, Anayasa'nın ''Başlangıç'' metni ile 33 maddesinde değişiklik
 yapan yasa, 3 Ekim 2001 tarihinde TBMM'de kabul edildi.
         Dönemin Cumhurbaşkanı Ahmet Necdet Sezer, yasanın 32 maddesini onayladı,
 ancak yasanın ''milletvekili ödenek ve yolluklarını'' düzenleyen 27. maddesini
 ise halkoyuna sunma kararı aldı. Yasa, 27. madde dışında, 17 Ekim 2001'de Resmi
 Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Anayasa değişikliğine ilişkin yasanın 27.
 maddesi ise yaşanan tartışmalardan sonra 22 Ekim 2001 tarihli Resmi Gazete'de
 yayımlandı. Böylece, 120 günlük referandum süreci başlamış oldu.
         Ancak, sözkonusu madde ile ilgili olarak, TBMM'de tekrar Anayasa
 değişikliğine gidildi. Anayasa'nın 86. maddesinde değişiklik yapan yeni
 düzenleme, 1 Aralık 2001'de Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi.
 Böylece, Cumhurbaşkanı Sezer'in önceki değişiklik metnini referanduma götürme
 kararının konusu ortadan kalkmış oldu.
 
    AA
                             

(30/03/2010 - 13:49:11)