Tüketimde krizle başlayan durgunluk sürse de enflasyon kasımda yüzde 1,27 artışla beklentilerin üzerinde geldi. Enflasyonun yüzde 0,97 seviyelerinde olan piyasa beklentisinin üzerinde gelmesinde en büyük etkiyi gıda fiyatları yaptı. Et, süt ürünleri ve sebzelerde yaşanan büyük fiyat artışları enflasyonu yükseltti. Giyim ve ayakkabı grubunda kış sezonu ve bayram etkisiyle yaşanan artışlar palto ve çizmeyi fiyatı en çok artanlar listesinde ilk ona soktu. Altın fiyatlarındaki yüzde 7,62'lik yükseliş de enflasyonu etkiledi. Yıllık halen daha yüzde 5,53 ile yüzde 6 seviyesinin altında olan enflasyonun aralıkta baz etkisinden kaynaklı artış trendini sürdürmesi bekleniyor. Geçen yıl aralıkta enflasyon yüzde 0,41 gerilemişti. Ancak yükselişin Merkez Bankası'nın faiz politikasını etkilemesi beklenmiyor.
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) kasım ayına ilişkin tüketici ve üretici fiyatları endeksini açıkladı. Tüketici fiyatları endeksinde (TÜFE) aylık artış yüzde 1,27 ile beklentilerin üzerinde geldi. TÜFE'deki artışta özellikle gıda fiyatlarında yaşanan yükseliş etkili oldu. Dana etinde yüzde 3,15, koyun etinde yüzde 1,75'e varan zamlar gıda grubunda aylık enflasyonun yüzde 2,21 artmasına neden oldu. Süt ve süt ürünleri de kasımı zamlı geçirdi. Yoğurt fiyatları yüzde 2,52, peynir fiyatları yüzde 1,86 zamlandı. Salam ve sucukta zam oranı yüzde 4'ü aştı. Kasımda tavuk eti yüzde 1,44 ve balık fiyatı ise yüzde 10 ucuzladı.
Enflasyonun 0.62 puanı gıdadan
Et ve süt ürünlerinin yanı sıra sebze ve meyve fiyatlarında da kasımda büyük oranlı yükselişler yaşandı. Kasımın zam şampiyonu olan kabak yüzde 41,49, taze fasulye yüzde 28,07 zamlandı. Aylık enflasyondaki yükselişin 0.62 puanı gıda grubundan kaynaklandı.
Bu kasımda bayramda giyim alışverişi zamlı yapıldı. Giyim ve ayakkabı grubunda bayramın yanı sıra kış sezonunun etkisiyle ekime göre yüzde 4,55 artış gözlendi. Erkek paltosu yüzde 17,42, bayan kabanı yüzde 19,47, çocuk kabanı yüzde 13,17 artarak en çok artanlar listesinde ilk ona girdi. Bunun yanı sıra kadın kazağında yüzde 10,20, erkek kazağında da yüzde 11,29'luk fiyat artışları yaşandı. Giyim aylık enflasyonu 0.33 puan artırdı.
LPG'ye yüzde 3,92 zam geldi
Konut grubunda elektrik ve doğalgaz fiyatlarına zam gelmese de yüzde 0,69'luk yükseliş yaşandı. Tüp fiyatının yüzde 4,22, kömür fiyatının yüzde 0,78 ve doğalgaz abonelik fiyatının yüzde 1,41 artması konut grubundaki yükselişin nedeni oldu. Konut grubunun enflasyona artırıcı etkisi 0.13 puan olarak belirlendi.
Ulaştırma grubunda yüzde 1,25'lik artışta mazot ve LPG'deki yüksek oranlı artışlar etkili oldu. LPG fiyatı yüzde 3,92, mazot fiyatı ise yüzde 3,46 zamlandı. Kasımda otomobil fiyatlarında da yükseliş sürdü ve fiyatlar yüzde 1,28 arttı. Benzinde ise zam oranı yüzde 2,15 olarak belirlendi. Aylık enflasyondaki yükselişin 0.16 puanı ulaştırma grubundan geldi.
Çeşitli mal ve hizmetlerde yaşanan yüzde 1,80'lik artış altın fiyatlarının yüzde 7,62 yükselmesinden kaynaklandı. Altındaki yükseliş bu grupta fiyatı artırırken çeşitli mal ve hizmetlerin enflasyona etkisi 0.07 puan oldu.
Çekirdek enflasyonda ise genel enflasyonun altında bir yükseliş yaşandı. Merkez Bankası'nın faiz indirimleri için izlediği H ve I çekirdek enflasyonu sırasıyla yüzde 0,61 ve yüzde 0,73 arttı. Analistlere göre enflasyondaki bu yükseliş faiz indirimi politikasında bir değişikliğe neden olacak seviyede değil.
ÜFE YILLIKTA YÜKSELİŞE GEÇTİ
Üretici fiyatları da kasımda aylık yüzde 1,51 artarak beklentilerin üzerinde geldi. Yıllık ÜFE yüzde 1,51'e yükseldi. ÜFE'de endekste bulunan toplam 768 maddeden 205 maddenin ortalama fiyatında değişim olmazken 364 maddenin ortalama fiyatında artış, 199 maddenin ortalama fiyatında ise düşüş yaşandı. Aylık değişim tarımda yüzde 2,14, sanayide yüzde 1,10 olarak gerçekleşti. Üretici fiyatlarında tarımdaki artış gelecek aylarda TÜFE'de de etkisini hissettirecek.
EKONOMİSTLER NASIL YORUMLADI
ARALIKTA FAİZ İNMEZ
Finansbank Başekonomisti İnan Demir:
Kasım ayı enflasyon beklentimiz biraz daha karamsardı, gerçekleşen rakam beklentimizin de biraz üzerinde geldi. Gıdadaki yüzde 2,2, giyimdeki yüzde 4,5 ve altındaki yükseliş nedeniyle çeşitli mal ve hizmetler kalemindeki yüzde 1,8'lik artış etkili oldu. Enflasyonda yıl sonu tahminimiz ise yüzde 5,7. Yıllık enflasyondaki yüzde 5,5'lik tabloya bakınca, riskler yukarı yönde görünüyor. Merkez Bankası'nın aralıkta faiz indirmeyeceğini ve politika faizini 2010'un ikinci yarısına kadar yüzde 6,5'te tutacağını düşünüyorum.
HİZMET AŞAĞIYA ÇEKİYOR
Garanti Bankası Başekonomisti Pelin Yenigün Dilek
Tahminlerin üzerinde gelmesinin nedeni işlenmemiş gıda fiyatları. Bunun dışında giyim fiyatları da hafif yukarıda ama genelde petrol ve altın fiyatlarının da etkisi var. Ulaştırma ücretleri ve altın fiyatlarındaki yükseliş endeksi yukarı çıkarmış. Yani mal grubu endeksi yukarı çekerken, hizmet grubu aşağı çekiyor. Toplamda yıllık enflasyon yüzde 5,1'den yüzde 5,5'e çıkıyor. Merkez'in faiz kararını değiştirecek bir enflasyon ile karşılaştığımızı zannetmiyorum. Merkez buna bakarak politikasında değişikliğe gitmez.
TALEP YÖNLÜ BASKI YOK
Akbank Hazine Ekonomisti Seltem İyigün
Enflasyon beklentilerin üzerinde gelmesine rağmen, talep yönlü enflasyonist bir baskıdan söz etmek mümkün değil. Temel göstergelerdeki düşüş devam ediyor. Mevsimsellik sonuçlarının etkili olduğu kasım ayı sonuçlarında gıda ve giyim fiyatlarının yanı sıra, altın fiyatlarındaki artışın etkisi görülüyor. Ayrıca bayram nedeniyle talebin hareketli olduğu bir aydı. Enerji ve altın fiyatlarındaki yükseliş bir miktar daha yansıyabilir. Ancak çekirdek göstergelere bakıldığında, genel trendin değişmediği ve düşüş olduğu görünüyor.
GIDA
Et fiyatlarındaki artış trendi kasımda da sürdü. Ekime göre dana eti yüzde 3,15, koyun eti yüzde 1,75 artarken salam ve sucuktaki yükselişler yüzde 4'ü aştı. Yoğurt yüzde 2,52, peynir yüzde 1,86 zamlandı. Aylık enflasyona en büyük etki gıdadan geldi.
GİYİM VE AYAKKABI
Kış sezonu ile bayram, bu grupta fiyat artışlarını getirdi. Mevsimsel olarak normal olsa da erkek paltosu yüzde 17,42, bayan kabanı yüzde 19,47, çocuk kabanı yüzde 13,16 artış gösterdi. Gruptaki ürünler fiyatı en çok artanlarda ilk onda yer aldı.
KONUT
Tüp fiyatlarındaki yüzde 4,22, mevsimin etkisiyle kömür fiyatlarındaki yüzde 0,78'lik artış konut grubunda enflasyonu artırdı. Doğalgaz fiyatlarına olmasa da abonelik ücretinde yapılan yüzde 1,41'lik yükseliş de aylık enflasyonu artırıcı etki yaptı.
EV EŞYASI
Vergi indirimleri sonrasında ekimde zam gelen bu gruptaki ürünler kasımda yeniden düşüşe geçti. Bulaşık makinelerinde yüzde 2,20, çamaşır makinesinde yüzde 7,67, no-frost buzdolaplarında da yüzde 6,54 fiyat düştü. Oturma odası takımı da yüzde 2,18 ucuzladı.
http://www.referansgazetesi.com/haber.aspx?HBR_KOD=133548
