Vergi indirimlerinin bitmesi, elektrik ve akaryakıt zamları giyimde sona eren indirim sezonu ekimde enflasyonun beklentilerin üstünde çıkmasına neden oldu. Aylık enflasyon yüzde 2,41 artarken yüzde 5,08 olan yıllık enflasyonda gerileme sürüyor.
Vergi indirimlerinin sona ermesi, elektrik fiyatlarına ve akaryakıta yapılan zamlar krizin tüketim üzerindeki yoğun baskısına rağmen enflasyonu geri döndürdü. Ekimde aylık enflasyon yüzde 2,41 artarak yüzde 1,8 düzeyinde olan beklentilerin oldukça üzerinde gelirken yıllık enflasyon yüzde 5,08'de kaldı. Merkez Bankası'nın faiz indirimleri için takip ettiği çekirdek enflasyon olarak adlandırılan I endeksi de yüzde 2,33 yükseldi. Maliye Bakanı Mehmet Şimşek'in açıkladığı köprü ve otoyol ücretleri ile sigara ve alkollü içkilere yapılacak zamlar da gelecek aylarda enflasyonu artıracak.
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) dün ekim ayı enflasyon değişimlerini açıkladı. Giyim ve ayakkabı grubunda aylardır süren indirim sezonu ekimde sona erdi. Aylık en yüksek artış yüzde 8,39 ile kış sezonunu zamla açan giyim grubunda yaşandı. Giyim ve ayakkabı grubundaki bu yüksek artışın aylık enflasyonu 0.59 puan artırdı. Elektrik fiyatlarına ekimde gelen yüzde 14 oranındaki zammın büyük oranda etkisiyle konut grubunda yüzde 2,21 enflasyon arttı. Konut grubunun aylık enflasyona etkisi ise 0.38 puan olarak belirlendi. Vergi indirimlerinin sona ermesi hem ev eşyası hem de ulaştırma grubunda fiyat artışlarına yol açtı. Mobilya ve beyaz eşyadaki vergi indirimlerinin kalkmasıyla ev eşyası grubundaki yüzde 2,51 artış aylık enflasyonu 0.18 puan artırırken, ulaştırmada otomotivde yaşanan fiyat değişimlerinin etkisiyle artış yüzde 2,11 olarak belirlendi. Ulaştırma grubunun aylık enflasyona etkisi 0.26 puan oldu.
Gıda ve alkolsüz içecekler grubunda da mevsimsel etkiler nedeniyle enflasyon arttı. Bu grupta eylüle göre fiyatlar yüzde 2,96 yükseldi. Böylece gıda fiyatlarındaki artış aylık enflasyonu 0.81 puan artırdı. Enflasyonu en çok artıran grup da gıda ve alkolsüz içecekler geldi. Bilgisayar, televizyon ve vcd gibi cihazlarda da vergi indiriminin sona ermesi eğlence ve kültür grubunda fiyatları yüzde 0,85 artırdı. Bunun yanı sıra lokanta ve otellerde yüzde 1,24, haberleşmede yüzde 1,21, çeşitli mal ve hizmetlerde yüzde 0,93, eğitimde yüzde 0,17, alkollü içecekler ve tütünde yüzde 0,14, sağlıkta yüzde 0,06 artış yaşandı. Ekimde hiç bir harcama grubunda fiyat düşüşü gözlenmedi.
Çekirdekte zayıflama sürüyor
Merkez Bankası'nın faiz indirimleri için izlediği ve çekirdek enflasyon olarak adlandırılan I ile H endeksinde geçen ay başlayan artış eğilimi ekimde hızlandı. Ancak bu durum Merkez Bankası'nın kasımda 25 baz puan faiz indirimi beklentilerini değiştirmedi.
Yıllık enflasyonda ise en yüksek artış yüzde 20,95 ile alkollü içecekler ve tütün grubunda oldu. Çeşitli mal ve hizmetler yüzde 12,86, eğlence ve kültür yüzde 12,32, lokanta ve oteller yüzde 7,48, gıda ve alkolsüz içecekler yüzde 5,82, eğitim yüzde 5,52 artışın yüksek olduğu diğer harcama grupları olarak belirlendi. 26 bölge içinde ise aylık bazda en yüksek fiyat artışı yüzde 2,74'lük artışla Tekirdağ, Edirne, Kırklareli'yi kapsayan TR21 bölgesi oldu.
Üretici fiyatlarında (ÜFE) ise aylık enflasyon beklentilerin altında kaldı. Ekimde ÜFE aylık yüzde 0,28 artarken yıllık ÜFE yüzde 0,19 oldu. Tarımda fiyatlar yüzde 1,13, sanayide ise yüzde 0,10 oranında arttı. TÜFE'de olduğu gibi sanayide en yüksek aylık artış yüzde 2,28 ile giyim eşyası imalatında yaşandı.
ZAM ŞAMPİYONU KADIN HIRKASI
Ekimin zam şampiyonu, yüzde 34,45'lik artışla kadın hırkası oldu. Kışa hazırlık yapılmaya başlanan ekimde fiyatı en fazla artan ürünler arasında, erkek kazağı, anorak tipi çocuk kabanı, etek, erkek botu, yünlü erkek kaban gibi kalemlerdeki fiyat artışı dikkati çekti. TÜFE'ye göre, geçen ay fiyatlar sırasıyla, erkek kazağında yüzde 22,22, anorak tipi çocuk kabanında yüzde 19,14, etekte yüzde 19,06, erkek botunda 18,43, yünlü erkek kabanında yüzde 17,67 arttı. Fiyatı en fazla düşün ürün ise yüzde 24,03 ile limon oldu.
EKONOMİSTLER ENFLASYONU NASIL YORUMLADI
ING Bank Başekonomisti Sengül Dağdeviren
VERİLER YAKIN DÖNEMİ İÇİN RİSK İŞARETİ
Veriler, yakın dönem için risk işareti olarak görünüyor. Kısa vadede enflasyon beklendiği kadar düşük olmayabilir. Vergi indirimlerinin sona ermiş olmasının etkisi de belirgin olarak gözüküyor. Çekirdek göstergelerde de zayıflama vardı, bu devam ediyor. Sürpriz niteliği çok yüksek değil. Merkez Bankası'nın faiz indirimlerinin sonuna geldiği, büyük ölçüde piyasa beklentilerine yansımıştı, son verilerin bunu teyit eder nitelikte olduğunu düşünüyorum.
Fortis Başekonomisti Haluk Bürümcekçi
MERKEZ'İN BEKLENTİSİNE YAKIN GELDİ
Gerçekleşen artışta vergi indirimlerinin kalkması, elektrik zammı ve mevsimsel olarak artışların gözlendiği giyim ve işlenmemiş gıda fiyatları etkili oldu. Çekirdek enflasyonda da bu nedenle önceki aya göre 0.7 puanlık artış var ve yüzde 4,1'e ulaştı. Yüzde 2 civarındaki bir TÜFE'nin fiyatlanmış olduğunu ve Merkez Bankası'nın beklentilerine yakın olduğunu düşünüyorum. 25 baz puanlık indirimlere en az iki ay daha devam edilir.
HSBC Stratejisti Fatih Keresteci
PİYASALARDA BOZULMAYA YOL AÇMADI
Beklentilere göre daha olumsuz gelen enflasyon rakamları Merkez Bankası tarafından da tahmin edildiğinden dolayı mali piyasalar üzerinde herhangi bir bozulmaya yol açmadı. Ekim ayındaki yüksek enflasyonun geçici olduğu unutulmamalı. Hala enflasyon cephesinde bir tehlike beklenmiyor. Bundan dolayı da piyasaların tepkisinin çok sınırlı kalacağı kanaatindeyiz. Bu rakamlar sonrasında Merkez'in para politikası duruş ve kararlarında değişiklik olmayacağını düşünüyoruz.
kaynak
http://www.referansgazetesi.com/haber.aspx?HBR_KOD=132044
