Geçmişten Günümüze Türk Lirası

[buzzy]

 Yeni Türk Lirası’na (YTL) henüz alışmışken, paramız tekrar değişti. Yakın geçmişe kadar, yüksek enflasyon nedeniyle neredeyse 10 yılda bir değişen ve her seferinde haneleri genişleyen Türk Lirası (TL), bu kez köklü bir değişimin son halkasına ulaşmış gibi görünüyor… 2005’te gerçekleşen paradan 6 sıfır atma operasyonunda “yeni” ibaresi eklenen paramız,  tekrar “TL”ye dönüştü. Tasarımından boyutlarına kadar pek çok değişim geçiren TL, 1 Ocak 2009’dan itibaren “TL” ve “Kuruş” adıyla hayatımıza girdi. YTL ise bir yıl daha TL ile birlikte dolaşımda olacak. Gelin biz biraz, TL’nin tarihinde yolculuk yapalım…

YTL’den TL’ye dönüş ile 9’uncu kez yenilenen TL, 85 yıllık Cumhuriyet tarihinde gerek tasarım gerek değer olarak pek çok değişim geçirdi. Yolculuk, 5 Aralık 1927’de başladı. Dönemin Maliye Bakanı Mustafa Abdülhalik Renda’nın imzasının bulunduğu ilk kağıt TL’nin basımı, İngiltere’de “Thomas De LaRue” adlı bir şirkete yaptırılmıştı. 1, 5, 10, 50, 100, 500 ve 1000 liralık kağıt paraların üzerinde, henüz harf devrimi yapılmadığı için, Fransızca sözcüklerin yanı sıra Arap harfleriyle yazılı Türkçe sözcükler bulunuyordu.

3 Ekim 1931’de Merkez Bankası’nın faaliyetlerine başlaması ile harf devriminden önce basılan Arapça yazılı banknotlar Latin alfebesi ile basılmış yeni banknotlarla değiştirildi. 1937’de basılan 5 TL, hem Cumhuriyet’in yeni harfli ilk kağıt parası, hem de Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankası’nın 11 Haziran 1930 tarih ve 1715 sayılı yasayla dolaşıma çıkardığı ilk paraydı.

1930’ların sonuna doğru, Banknot Matbaası’nın kurulma çalışmalarına başlandı.  Ancak 2’inci Dünya Savaşı’nın başlaması nedeniyle 1958’de tamamlanabildi. Daha öncesinde kağıt paralar İngiltere’nin yanı sıra Almanya ve ABD’de bastırılıyordu. Ankara Banknot Matbaası’nın bastığı ilk kağıt para ise 100 TL oldu.

1979’dan itibaren ise tüm kağıt paralar,  Banknot Matbaası’nda basılmaya başlandı. İlk kez 1927’de Türkiye Cumhuriyeti tarafından, daha sonra TC Merkez Bankası tarafından bastırılan kağıt paralar, enflasyonun da etkisiyle 8 haneye kadar ulaştı. 28 Ocak 2004’te yürürlüğe giren, 5083 sayılı "Türkiye Cumhuriyeti Devletinin Para Birimi Hakkında Kanun" çerçevesinde, tarihimizde ilk kez gerçekleştirilen operasyonla TL’den 6 sıfır atıldı. Para birimine ise “yeni” ibaresi eklendi. Bu operasyonun devamı niteliğinde, 1 Ocak 2009’dan itibaren dolaşıma çıkan Türk Lirası ise 5, 10, 20, 50, 100 ve 200 TL olmak üzere 6 değerden oluşuyor.