Delta, Teta, Vega, Ro, Gama, Omega... Sakın yan yana gelen bu kelimeleri operasyon ismi ya da gizli bir mesaj olarak algılamayın. Yakında bu kelimeler sermaye piyasalarıyla haşir neşir olanların günlük hayatına girecek. Çünkü varantlar geliyor.
Nedir bu varant derseniz... Varant, aslında yurtdışı piyasalarda yıllardır kullanılan bir ürün.
Varantı hisse senedi alır gibi alıyorsunuz. En önemli fark işin içine biraz tahmin giriyor. Çünkü varant size menkul kıymeti önceden belirlenen bir fiyattan belirli bir tarihte veya tarihe kadar alma ya da satma hakkı veriyor. Varanta, VOB'taki opsiyonların menkul kıymetleştirilmiş hali de diyebiliriz.
Piyasanın yapıcısı Deutche Bank. Deutche Bank Menkul Değerler Yöneticisi Albert Krespin aylardır varantla yatıp varantla kalkmış. Önceki akşam bize varant piyasasının nasıl işleyeceği konusunda ayrıntılı bilgiler verdi. Antrenmanlı olduğu için bıraksak sabaha kadar anlatacaktı, elinden zor kurtulduk. Şaka bir yana varantı onun verdiği bir örnekle anlatmakta fayda var.
Diyelim ki bugün 1 Haziran ve 6 TL'niz var. Bu 6 TL ile İMKB'den X Bankası hissesinden 1 lot alabiliyorsunuz. 6 TL'niz ile hisse senedini aldınız. Bekliyorsunuz yükselirse kazanacak düşerse kaybedeceksiniz.
Varant aslında hisse senedine yatırım yapmanın daha ucuz ve daha az riskli yolu. Varant ile beklentiler doğrultusunda hisse senedinin yukarı ya da aşağı yöndeki hareketine sadece primi riske ederek yatırım yapabiliyorsunuz.
Hatırlayın 6 TL'niz vardı. Deutche Bank, 0,75 TL'den 1 adet 6 TL kullanım fiyatlı X Bankası alım varantı çıkartıyor. Siz 6 TL yerine 0.75 TL ödeyerek 1 lot X Bankası varantı satın alıyorsunuz. Kalan 5.25 TL'yi dilediğiniz gibi kullanın. İster faize yatırın ister cebinizde tutun. Bu varantın vade sonunun 1 Aralık olduğunu varsayalım. Diyelim ki bugün 6 TL'den işlem gören X Bankası hissesi 1 Aralık'ta 8 TL oldu. Borsadan X Bankası hissesi aldıysanız net kazancınız 2 TL yani yüzde 33 oldu. X Bankası varantı aldıysanız da net kazancınız 1.25 TL olarak gerçekleşti. Yani 0.75 TL'ye karşılık 1.25 TL ile yüzde 166 kazandınız.
Peki 6 ay sonunda X Bankası hissesi yükselmedi ve 3 TL'ye düştü ne olur diye sorabilirsiniz. O zaman hisse senedi alan, parasının yüzde 50'sini yani 3 TL'sini kaybetti. Varant alan ise sadece 0.75 TL'sinden oldu. Çünkü varantta risk varant değeri kadar.
Burada en kritik nokta riski hesap etmek. Eğer 6 TL'niz var diye gidip tümünü varanta yatırırsanız paranızın tümünü kaybetme riski de var.
İlk aşamada Türk varantları, İMKB endeksleri, İMKB-30 hisse senetleri ve İMKB-30 hisselerinden oluşan sepetler üzerine ihraç edilecek. Bu dayanak varlıklar üzerine hem alım hem de satım varantları ihraç edilecek. Yatırımcılar dayanak varlığın yükselişine alım varantlarıyla düşüşüne ise satım varantlarıyla yatırım yapabilecek.
El konulan bankalar ve şirketler nedeniyle elindeki hisse senetleri bir anda pul haline gelen ve borsaya küsen veya onların düştüğü duruma düşmek istemediği için borsadan uzak duran on binlerce yatırımcı var. Riskin yatırılan primle sınırlı kalması bu yatırımcıları sermaye piyasalarına tekrar kazandırabilir.
İMKB'nin lokomotif şirketlerine, sermayelerinin küçük bir kısmını riske ederek yatırım yapabilme özelliği sayesinde varantların, bugüne kadar hisse senedi piyasalarına uzak duran küçük yatırımcıların da ilgisini çekmesi bekleniyor.
Varantlarda kaybın, yatırılan primle sınırlı olması ve bu primin dayanak varlığın fiyatına göre oldukça düşük olması, varantları yatımcılar için çekici kılıyor.
Türkiye'deki ilk yabancı varant ihraççısı olmaya hazırlanan Deutsche Bank, uluslararası ölçekte, önde gelen varant ihraççılarından biri. Deutsche Bank'ın ihraç ettiği 30 binin üzerinde varant ürünü dünyada çeşitli borsalarda işlem görüyor.
Varantlar, İMKB'de yatırım yapmak isteyen tüm bireysel ve kurumsal yatırımcılar için kolaylıkla erişilebilir ve düşük maliyetli bir yatırım alternatifi olacak. Varantlar ile yatırımcılar, hem düşen hem de yükselen piyasalarda yatırım yapma imkânı bulabilecek.
Konu biraz karmaşık gibi gözükse de aslında işlemler başladığında çok daha net anlaşılacak. Albert Krespin varantı biz gazetecilere biz de size anlatmaya devam edeceğiz.
http://www.referansgazetesi.com/haber.aspx?HBR_KOD=141225&KTG_KOD=41124.06.2010 | Sefer Levent
