VOB ile İlgili Soru ve Cevaplar

Sayfaya git:

[buzzy]

 Vadeli İşlem ve Opsiyon Borsası’nın Yatırımcılara Sağladığı Faydalar Nelerdir?
Yatırımcılara hemen teslim (spot) piyasada mevcut veya gelecekte oluşabilecek fiyat risklerinden korunma (hedging) fırsatını sağlar.
Vadeli İşlem ve Opsiyon borsasında oluşan işlem gören değişik vadelerdeki sözleşmelerin fiyat bilgileri, yatırımcıların o mal veya finansal ürünün ileride oluşacak fiyatları hakkında daha sağlıklı tahminler yapmasını sağlar.
VOB tarafından piyasaya sunulan sözleşmeler alternatif yatırım araçları olarak portföy yöneticilerine portföylerini çeşitlendirme imkanı sunar ve riskin etkin şekilde yönetilmesine katkıda bulunur.
Vadeli işlem borsaları genel olarak spot piyasaların likiditenin artmasını sağlar

[buzzy]

Vadeli İşlem Sözleşmesinde Uzun (Long) ve Kısa (Short) Ne Demektir?
 
Her vadeli işlem sözleşmesinde uzun ve kısa olmak üzere iki taraf vardır.
Vadeli işlem sözleşmesinde uzun taraf dayanak malı teslim alma hak ve yükümlülüğüne sahip olan, kısa taraf ise bunu teslim etmekle yükümlü olan taraftır

[buzzy]

Vadeli İşlem ve Opsiyon Borsası’nda Ne Alınıp Satılır?
 
Borsada, borsaya kote edilmiş türev araçlar alınıp satılır. Her türev araç borsaya kote edilmez. Bir türev aracın borsada kote edilebilmesi, Sermaye Piyasası Kurulu’nun iznini de içeren uzun bir hazırlık süresini gerektirir. Bir türev aracın borsaya kote edilebilmesi için, diğer şartların yanında, dayanak varlığının aktif bir hemen teslim piyasasının (spot piyasa) olması gereklidir.
VOB'da şu anda döviz,endeks,faiz ve emtia kontratları işlem görüyor. Döviz kontratlarında YTL/dolar ve YTL/euro ; endeks kontratlarında İMKB 30 ve İMKB 100 ; faiz kontratlarında 91 ve 365 günlük DİBS ; emtia kontratlarında ise buğday ve pamuk kontratları işlem görüyor.

[buzzy]

Türev Araçları Hangi Amaçlarla Kullanabilirim?
 
Türev araçları korunma, spekülasyon ve arbitraj amacıyla alıp satabilirsiniz.
Korunma amaçlı işlemler, mevcut veya gelecekte oluşabilecek risklerin Vadeli İşlemler ve Opsiyon Borsası'ndaki sözleşmelerin kullanılarak azaltılması veya giderilmesidir.
Spekülasyon (diğer adıyla yatırım) amaçlı işlemlerde, yatırımcı sözleşmeleri fiyat hareketlerinden kar elde etmek amacıyla risk almak suretiyle alıp satar.
Arbitraj işlemleri, her hangi bir risk alınmaksızın, fiyat veya faiz hadlerinde oluşan dengesizliklerden faydalanmak suretiyle farklı sözleşmelerin ve işlemlerin eşanlı olarak yapılması suretiyle her türlü şartta belirli bir karın garanti edildiği işlemlerdir

[buzzy]

Türev Araçlar Nelerdir?
 
Değeri başka bir finansal varlığın veya malın değerine doğrudan bağlı olan finansal araçlar türev araç olarak adlandırılmaktadır. Türev araçlar, dayanak varlığın sahipliğinin el değiştirmesine gerek olmaksızın, bu varlıkla ilgili hak ve yükümlülüklerin ticaretine imkan sağlar. Türev araçlar, riskten korunma veya getirisi değişken (örneğin değişken faizli tahvil) olan araçların getirisi sabit olan araçlarla (örneğin sabit faizli tahvil) değiştirilmesi amacıyla kullanılabilir. Vadeli işlem (futures) ve opsiyon (options) sözleşmeleri türev araçlar arasındadır. Bunun yanında, forward ve swap sözleşmeleri de türev araçlar içerisindedir.

[buzzy]

VOB'da Takas Nedir?
 
Takas, Borsada gerçekleşen işlemlerle ilgili olarak ortaya çıkan sorumlulukların Takas merkezinin, alıcı (uzun pozisyon sahibi) karşısında satıcı ( kısa pozisyon sahibi) ,satıcı karşılığında alıcı konumuna geçmesi suretiyle yarine getirilme suretidir.
Takas Merkezi Görevini kim Yürütecek?
Takas Merkezi, Borsa bünyesinde oluşturulabileceği gibi, Borsanın görüşüyle kurul tarafından bir banka veya takas kuruluşu da Takas Merkezi olarak görevlendirile bilir.yönetmelik aksi belirtilmedikçe, Takas merkezinin Borsa dışında bir kurum tarafından seçilmesini ve takasın seçilen kurumun Garanti Fon gibi kendi kaynaklarla garanti edilmesi durumunu esas almaktadır.
 

[buzzy]

VOB'da Hangi Emir Türleri Kullanılıyor?
 
Limitli Emir (LMT)
Belirlenen limit fiyat seviyesine kadar işlem gerçekleştirmek için kullanılan emir yöntemidir. Bu yöntem kullanıldığında fiyat girilmesi zorunludur.

Piyasa Emri (PYS)
Emrin girildiği anda ilgili sözleşmede piyasada bulunan en iyi fiyatlı emirden başlayarak emrin karşılanması amacıyla kullanılan emir yöntemidir. Piyasa yöntemi seçildiğinde ekranda oluşan “En İyi Fiyat” seçeneğinin işaretlenmesi durumunda ise emir sadece piyasada o anda bekleyen en iyi fiyat seviyesindeki emirlerle eşleşir.

Kapanış Fiyatından Emir (KAP)
Gün sonunda hesaplanan uzlaşma fiyatı üzerinden işlem gerçekleştirmek amacıyla kullanılan emir yöntemidir. Uzlaşma fiyatı hesaplandıktan sonra “kapanış fiyatından” emirler karşı tarafta bekleyen “kapanış fiyatından” emirlerle eşleşir. Alış ve satış tarafında bekleyen “kapanış fiyatından” emirler eşleştikten sonra kalan “kapanış fiyatından” emirler uzlaşma fiyatını karşılayan normal seans emirleri ile eşleşir. Kapanış Fiyatından emirler sadece “kalanı pasife yaz” emir türü ve “seans” emir süresi kullanılarak sisteme gönderilebilir.

Yukarıdaki emir yöntemlerinden bir tanesi seçildikten sonra aşağıda açıklanan 4 emir türünden birinin seçilmesi gerekmektedir:

Kalanı Pasife Yaz (KPY)
Emrin girildiği anda tamamının gerçekleşmesi esas olmakla birlikte, tamamının gerçekleşmemesi durumunda kalan miktarın maksimum emir miktarına kadarlık kısmının, emrin gerçekleştiği son fiyat üzerinden pasife limit emir olarak yazılması için kullanılan emir türüdür.

Gerçekleşmezse İptal Et (GİE)
Girildiği anda, pasifte karşı tarafta bekleyen emirlerin durumuna göre emrin tamamının gerçekleşmesi, aksi takdirde tamamının iptal edilmesi için kullanılan emir türüdür.

Kalanı İptal Et (KİE)
Girildiği anda, pasifte karşı tarafta bekleyen emirlerin durumuna göre emrin tamamının gerçekleşmesi, aksi takdirde gerçekleşmeyen kısmının iptal edilmesi için kullanılan emir türüdür.

Şarta Bağlı Emir (SAR)
Bu emir türü, emri giren tarafından ilgili sözleşme için belirlenen fiyattan (aktivasyon fiyatı) ya da daha kötü fiyatlardan Borsada işlem olması durumunda, emrin sistemde aktif hale gelmesi amacıyla kullanılır.
Şarta bağlı emir türünün kullanılması durumunda, emrin fiyat giriş yönteminin yanı sıra aktivasyon fiyatının belirtilmesi de zorunludur.
Emir girişinde emrin sistemde geçerli olacağı süreye ilişkin aşağıda yer alan dört seçenekten bir tanesinin seçilmesi gerekmektedir:

Seans Emri (SNS)
Emir sadece girildiği seansta geçerlidir. Seans sonuna kadar eşleşemezse sistem tarafından otomatik olarak iptal edilir.

Günlük Emir (GUN)
Emir girildiği günde geçerlidir. Gün sonuna kadar eşleşemezse sistem tarafından otomatik olarak iptal edilir.

İptale Kadar Geçerli Emir (İKG)
Emir girildiği seanstan itibaren iptal edilene kadar geçerlidir. Bu emir süresi seçildiğinde, emrin iptal edilmediği ve eşleşmediği durumda, emir sözleşmenin vade sonuna kadar geçerli olur ve vade sonunda sistem tarafından otomatik olarak iptal edilir.

Tarihli Emir (TAR)
Emir, sisteme girilen tarihe kadar geçerlidir. Belirtilen tarihe kadar eşleşmezse ya da iptal edilmezse, bu tarihte gün sonunda sistem tarafından otomatik olarak iptal edilir. Sistemde, sözleşmenin vade sonundan daha ileri bir tarih girilmesine izin verilmez.

Günlük akış içerisinde sadece bir seans olduğu için “seans” ve “gün” emirleri aynı süreye işaret etmektedir. Her iki süre için de günlük fiyat hareket limitleri geçerlidir.

“İptale kadar geçerli” ve “tarihli” sürelerinin seçilmesi durumunda, günlük fiyat hareket limitlerinin dışında emir girilebilir.

Emir Kısıtları
Emir girişinde sistem tarafından fiyat ve miktar kontrolü yapılır. İlgili seans özelliklerine uygun olmayan emirler sisteme girilemez. Maksimum emir miktarı sadece pasife girilen emirler için kontrol edilir. Normal seansta girilebilecek maksimum pasif emir miktarı 1.000 adet sözleşmeyi içerir.

Emir girişinde “iptale kadar geçerli” ve “tarihli” emirler dışındaki süreler için girilen emirler günlük fiyat hareket sınırları içinde olmak zorundadır.

Riskli hesaplar teminatın yetersiz olduğu durumda ana ve “özel emir ilan pazarı”nda pasif emir giremez. Girildiği durumda en kısa sürede Borsa tarafından emirler iptal edilir.

Emirlerin Eşlenmesi
Sisteme gönderilen emirler normal seansta fiyat ve zaman önceliğine göre eşleşirler. Eşleşme esnasında uygulanacak öncelik kuralları aşağıdaki gibidir:

Fiyat Önceliği Kuralı: Daha düşük fiyatlı satım emirleri, daha yüksek fiyatlı satım emirlerinden; daha yüksek fiyatlı alım emirleri, daha düşük fiyatlı alım emirlerinden önce karşılanır.

Zaman Önceliği Kuralı: Fiyat eşitliği halinde, zaman açısından daha önce gelen emirler önce karşılanır.

Emirlerin eşleşebilmesi için her iki emir için de yeterli teminatın bulunması şarttır. Eşleşme anında yeterli teminatı bulunmayan emir iptal edilir ve işlem gerçekleşmez. Borsada dürüstlük ve düzeni bozacağı kanaatine varılması durumunda, yeterli teminat olmaksızın girilen emirler eşleşme öncesinde iptal edilebilir veya bu tür emirleri giren üyenin emir girişleri belirli bir süre kısıtlanabilir. 

[buzzy]

Fiyatları Vadeli İşlem ve Opsiyon Borsası mı Belirler?
 
Borsada sözleşmelerin fiyatları alıcı ve satıcı arasında serbestçe belirlenir. Borsa yönetiminin fiyatlara her hangi bir müdahalesi olmaz.
Vadeli Fiyat Nedir?
 
Alım satım konu ürünün fiyatının bugünden tespit edilerek teslim ve tesellüm gelecekte yapılacağı sözleşmelerde belirlenen fiyattır. Vadeli fiyat taşıma maliyetini de içerir.
Spot Fiyat Nedir?
 
Teslim ve tesellüm işlemlerinin çok kısa bir süre içerisinde gerçekleştireceği alım satımlarda o an için geçerli piyasa fiyatlarıdır.
Son İşlem Günü Uzlaşma Fiyatı Nedir?
 
Vadeli İşlemler Borsasında İşlem gören sözleşmelerde işlemlerin yapılabildiği son işlem günü sonunda tarafların yükümlülüklerini yerine getirmesinde baz alınacak uzlaşma fiyatıdır.
Vadeli İşlem ve Opsiyon Borsası’nın Fonksiyonu Nedir?
 
Borsa alıcı ve satıcının karşılaşmasını sağlayan kolaylıklar sunar. VOB bu kolaylığı, Türkiye’nin her tarafından elektronik olarak ulaşılabilecek bir bilgisayarlı alım satım sistemi ile sağlamaktadır. Bu şekilde çok sayıda katılımcıya ulaşmak, borsada kote edilmiş sözleşmelerin fiyatlarının etkin bir şekilde oluşması sağlanır. Aynı zamanda borsa, piyasa katılımcılarının güven ve istikrar içerisinde, şeffaf olarak işlemlerini gerçekleştirmelerini sağlar.

[buzzy]

Vadeli İşlem Piyasası Nedir ?
 
Vadeli İşlem Piyasası spot piyasaların aksine anlaşmanın bugünden yapıldığı ve hükümlülüklerin gelecek bir vadede getirilmesini öngören piyasalardır. Bu tanımdan anlaşılacağı üzere, vadeli piyasalar, vadeli işlem ve opsiyon sözleşmelerinin işlem gördüğü piyasa veya borsaları ve buna benzer sözleşmelerin işlem gördüğü diğer olmamış piyasaları kapsamaktadır. Vadeli işlem ve opsiyon sözleşmeleri merkezi bir borsada işlem görmekte ve bir takas kurumunca garanti edilmektedir.
Alivre sözleşmeler, Vadeli İşlem Sözleşmeleri Opsiyon Sözleşmeleri ve swap sözleşmeleri vadeli piyasalarda yaygın kullanılan araçlardır. Spot piyasada oluşan fiyatlar taraflar açısından ne kadar önem arz ediyorsa, geleceğe yönelik olarak oluşan fiyatlar da taraflar açısından aynı derecede taşımaktadır.
 

Sayfaya git: